معنای تقوا

معنای تقوا

راغب اصفهانی می گوید: تقوا از ماده «وقایه» به معنی حفظ کردن چیزی در برابر آفات است. تقوا به معنی محفوظ داشتن روح و نفس است از آن چه بیم می رود و به آن زیان رساند؛ سپس به خوف و ترس نیز تقوا گفته شده است و در لسان شرع آن را به خویشتن داری در برابر گناه و محرّمات اطلاق می کنند و کمال آن به ترک بعضی از مباحات مشکوک است. (۱) جمعی از مفسران حدیثی از بعضی صحابه نقل کرده اند که او در جواب سؤال از حقیقت تقوا گفت: آیا هرگز از راه پرخاری گذشته اید؟ وقتی پاسخ مثبت شنید گفت: در آن حال چه می کردید؟ آیا دامان خود را جمع نکرده و کوشش برای نجات از خارها نداشته اید؟ این همان تقواست.(۲) امام علی(ع) درباره تقوا می فرماید: «گناهان همچون مرکب های سرکش است که گناهکاران بر آن ها سوار می شوند و لجامشان گسیخته می گردد و آنان را در قعر دوزخ سرنگون می سازد، اما تقوا مرکبی است راهوار و آرام که صاحبانش بر آن سوار می شوند. زمام آن ها را به دست می گیرند و تا قلب بهشت پیش می‌تازند».[۳]

در جای دیگر حضرت می فرماید: «بدانید ای بندگان خدا که تقوا قلعه ای محکم و شکست ناپذیر است، اما فجور و گناه حصاری است سست و بی دفاع که اهلش را از آفات نجات نمی دهد و کسی که به آن پناهنده شود،‌ در امان نیست. بدانید انسان تنها به وسیله تقوا از گزند گناه مصون می‌ماند».[۴]

در جای دیگر حضرت می فرماید: «تقوا کلید درستی و توشه قیامت و آزادی از هر بندگی و نجات از هر تباهی است».[۵]

استاد مطهری در شرح احادیث فوق می گوید: «تقوا مصونیت است، نه محدودیت.

قدر مشترک بین پناهگاه و زندان مانعیت است،‌ اما پناهگاه مانع خطرها است و زندان مانع بهره برداری از موهبت هاست. حضرت در برخی از کلمات تصریح می کند که تقوا مایه اصلی آزادی ها است، یعنی نه تنها خود قید و بند و مانع آزادی نیست، بلکه منبع و منشأ همه آزادی ها است. تقوا به انسان آزادی معنوی می دهد، یعنی او را از اسارت و بندگی هوا و هوس آزاد می کند. رشته آز و طمع و حسد و شهوت و خشم را از گردنش بر می دارد و به این ترتیب ریشه بردگی های اجتماعی را از بین می برد.

مردمی که بنده و برده پول و مقام و راحت طلبی نباشند، هرگز زیر بار اسارت ها و رقیّت های اجتماعی نمی روند».[۶]

امام علی(ع) بین انسان و تقوا تعهدی متقابل در نظر گرفته و فرموده اند: «خواب خویش را به وسیله تقوا به بیداری تبدیل کنید ... از تقوا صیانت کنید و خود را به وسیله تقوا محفوظ بدارید».[۷]

استاد مطهری می گوید: «تقوا نگهبان انسان است و انسان نگهبان تقوا و این دور محال نیست، بلکه دور جایز است. این نگهبانی متقابل از نوع نگهبانی انسان و جامه است که انسان نگهبان جامه از دزدیدن و پاره شدن است و جامه نگهبان انسان از سرما و گرما است».[۸]

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

پاورقی:

[۱] راغب اصفهانی، مفردات، ص ۵۳۰.

[۲] مکارم شیرازی، پیام قرآن، ج ۱، ص ۴۲۸.

[۳] نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه‌ ۱۶.

[۴] همان، خطبه ۱۵۶.

[۵] همان، خطبه ۲۱۹.

[۶] استاد مطهری،‌ سیری در نهج البلاغه، ص ۲۰۷ و ۲۰۸.

[۷] نهج البلاغه، خطبه ۲۳۱.

[۸] استاد مطهری، مسیری در نهج البلاغه، ص ۲۰۹.





پایگاه کربلا

ادامه مطلب ....



http://www.nooreaseman.com/forum76/thread50163.html



منبع:انجمن هاي سياسي مذهبي فرهنگي نورآسمان



تبادل لينك