يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ (حجرات/12)
ترجمه: اى كسانى كه ايمان آورده ايد، از بسيارى از گمانها بپرهيزيد كه پاره اى از گمانها گناه است، و جاسوسى مكنيد، و بعضى از شما غيبت بعضى نكند آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مردهاش را بخورد؟ از آن كراهت داريد. [پس] از خدا بترسيد، كه خدا توبه پذير مهربان است.
مراد از ظني كه مسلمانان از آن نهي شده اند، سوء ظن و بدگماني است، زيرا همانطور كه در آيات و روايات بيان شد ظن خير و خوش گماني بسيار سفارش شده است.
و مراد از" اجتناب از ظن" اجتناب از خود ظن نيست، چون ظن، خود نوعى ادراك نفسانى است، و در دل باز است، ناگهان ظنى در آن وارد مىشود و آدمى نمىتواند براى نفس و دل خود درى بسازد، تا از ورود ظن بد جلوگيرى كند، پس نهى كردن از خود ظن صحيح نيست.
و منظور آيه مورد بحث نهى از پذيرفتن ظن بد است، مىخواهد بفرمايد: اگر در باره كسى ظن بدى به دلت وارد شد آن را نپذير و به آن ترتيب اثر مده پس اينكه فرمود بعضى از ظنها گناه است، باز خود ظن را نمىگويد، (چون ظن به تنهايى چه خوبش و چه بدش گناه نيست، براى اينكه گفتيم اختيارى نيست)، بلكه ترتيب اثر دادن به آن است كه در بعضى موارد گناه است، (مثل اينكه نزد تو از كسى بدگويى كنند، و تو دچار سوء ظن به او شوى و اين سوء ظن را بپذيرى، و در مقام ترتيب اثر دادن بر آمده او را توهين كنى، و يا همان نسبت را كه شنيدهاى به او بدهى و ...كه همه اينها آثارى بد و گناه و حرام است.)( علامه طباطبايي، ترجمه تفسير الميزان،ج18،ص483)
لذا در حديثى از پيغمبر گرامى اسلام (ص) مىخوانيم" سه چيز است كه وجود آن در مؤمن پسنديده نيست، و راه فرار دارد، از جمله سوء ظن است كه راه فرارش اين است كه به آن جامه عمل نپوشاند.(مكارم شيرازي، تفسير نمونه،ج22،ص182)
نكته قابل توجه اين است كه در آيه مي فرمايد: از بسياري از گمانها بپرهيزيد چون بعضي از گمانها گناه است، در توضيح بايد گفت گمانهاي بد دو گونه است برخي واقعيت دارند و بعضي بر خلاف واقعيتند و چون معلوم نيست كدام مطابق با واقع و كدام خلاف واقع است از اين رو انسان بايد از گمان بد بپرهيزد تا گرفتار سوء ظن خلاف واقع نشود و به گناه نيفتد.(مكارم شيرازي، اخلاق در قرآن، ج3، ص318)
همچنين در اين آيه سوء ظن را مقدمه اي براي تجسس و غيبت شمرده است. چون سوء ظن درباره اعمال خصوصي مردم گاهي سبب مي شود براي آگاهي بيشتر تجسس كند و از عيبهاي پنهاني باخبر شود و آن را براي ديگران نقل كند. (مكارم شيرازي، اخلاق در قرآن، ج3، ص318)
ترجمه: اى كسانى كه ايمان آورده ايد، از بسيارى از گمانها بپرهيزيد كه پاره اى از گمانها گناه است، و جاسوسى مكنيد، و بعضى از شما غيبت بعضى نكند آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مردهاش را بخورد؟ از آن كراهت داريد. [پس] از خدا بترسيد، كه خدا توبه پذير مهربان است.
مراد از ظني كه مسلمانان از آن نهي شده اند، سوء ظن و بدگماني است، زيرا همانطور كه در آيات و روايات بيان شد ظن خير و خوش گماني بسيار سفارش شده است.
و مراد از" اجتناب از ظن" اجتناب از خود ظن نيست، چون ظن، خود نوعى ادراك نفسانى است، و در دل باز است، ناگهان ظنى در آن وارد مىشود و آدمى نمىتواند براى نفس و دل خود درى بسازد، تا از ورود ظن بد جلوگيرى كند، پس نهى كردن از خود ظن صحيح نيست.
و منظور آيه مورد بحث نهى از پذيرفتن ظن بد است، مىخواهد بفرمايد: اگر در باره كسى ظن بدى به دلت وارد شد آن را نپذير و به آن ترتيب اثر مده پس اينكه فرمود بعضى از ظنها گناه است، باز خود ظن را نمىگويد، (چون ظن به تنهايى چه خوبش و چه بدش گناه نيست، براى اينكه گفتيم اختيارى نيست)، بلكه ترتيب اثر دادن به آن است كه در بعضى موارد گناه است، (مثل اينكه نزد تو از كسى بدگويى كنند، و تو دچار سوء ظن به او شوى و اين سوء ظن را بپذيرى، و در مقام ترتيب اثر دادن بر آمده او را توهين كنى، و يا همان نسبت را كه شنيدهاى به او بدهى و ...كه همه اينها آثارى بد و گناه و حرام است.)( علامه طباطبايي، ترجمه تفسير الميزان،ج18،ص483)
لذا در حديثى از پيغمبر گرامى اسلام (ص) مىخوانيم" سه چيز است كه وجود آن در مؤمن پسنديده نيست، و راه فرار دارد، از جمله سوء ظن است كه راه فرارش اين است كه به آن جامه عمل نپوشاند.(مكارم شيرازي، تفسير نمونه،ج22،ص182)
نكته قابل توجه اين است كه در آيه مي فرمايد: از بسياري از گمانها بپرهيزيد چون بعضي از گمانها گناه است، در توضيح بايد گفت گمانهاي بد دو گونه است برخي واقعيت دارند و بعضي بر خلاف واقعيتند و چون معلوم نيست كدام مطابق با واقع و كدام خلاف واقع است از اين رو انسان بايد از گمان بد بپرهيزد تا گرفتار سوء ظن خلاف واقع نشود و به گناه نيفتد.(مكارم شيرازي، اخلاق در قرآن، ج3، ص318)
همچنين در اين آيه سوء ظن را مقدمه اي براي تجسس و غيبت شمرده است. چون سوء ظن درباره اعمال خصوصي مردم گاهي سبب مي شود براي آگاهي بيشتر تجسس كند و از عيبهاي پنهاني باخبر شود و آن را براي ديگران نقل كند. (مكارم شيرازي، اخلاق در قرآن، ج3، ص318)
ادامه مطلب ....
http://www.nooreaseman.com/forum137/thread49277.html
منبع:انجمن هاي سياسي مذهبي فرهنگي نورآسمان
تبادل لينك
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر